شش سناریوی اسرائیل در صورت توافق ایران و آمریکا
رسول صفرآهنگ در یادداشتی در خبرآنلاین، با اشاره به شکلگیری یک تفاهمنامه ۶۰ روزه میان ایران و آمریکا، این توافق احتمالی را عاملی مهم در تغییر موازنه قدرت منطقهای ارزیابی کرده و نوشته است که اسرائیل در برابر پیامدهای چنین توافقی با مجموعهای از انتخابهای پیچیده مواجه خواهد شد.
در این تحلیل آمده است که پس از ماهها درگیری و تنش در منطقه، خاورمیانه در آستانه آتشبسی شکننده و آغاز مذاکراتی تازه قرار گرفته است؛ مذاکراتی که محور آن میتواند شامل بازگشایی تنگه هرمز و احیای گفتوگوهای هستهای باشد. موضوعی که نهتنها ایران و آمریکا، بلکه اسرائیل را نیز در موقعیتی حساس قرار میدهد.
نویسنده معتقد است جنگهای اخیر، با وجود خسارتهای سنگین انسانی و اقتصادی، طرفها را به سمت میز مذاکره سوق داده است. با این حال، از نگاه اسرائیل، هر توافقی میان تهران و واشنگتن صرفاً یک توافق فنی نیست، بلکه تغییری ساختاری در توازن قدرت منطقهای محسوب میشود.
در این چارچوب، اسرائیل با توجه به راهبرد سنتی خود در حوزه بازدارندگی، کاهش فشار بر ایران را تهدیدی بالقوه برای امنیت خود تلقی میکند. در مقابل، برخی تحلیلگران معتقدند توافق میتواند به شکلگیری نوعی ثبات نسبی در منطقه کمک کند، هرچند تجربههای گذشته نشان داده این ثبات غالباً شکننده بوده است.
در ادامه این یادداشت، شش سناریوی محتمل برای رفتار اسرائیل در صورت نهایی شدن توافق ایران و آمریکا بررسی شده است:
سناریوی اول: توافق ناقص و بازدارندگی چالشبرانگیز
در این وضعیت، محدودیتهای هستهای کامل و دائمی نخواهد بود و ایران بخشی از توان اقتصادی و منطقهای خود را بازیابی میکند. اسرائیل نیز ممکن است به فشار دیپلماتیک بر آمریکا، اقدامات اطلاعاتی و عملیات محدود منطقهای روی بیاورد؛ اقدامی که ریسک تشدید تنش را افزایش میدهد.
سناریوی دوم: حرکت به سمت تعادل و عادیسازی منطقهای
در این سناریو، توافق ایران و آمریکا میتواند به گسترش همکاریهای منطقهای منجر شود. اسرائیل نیز تلاش خواهد کرد با تضمینهای امنیتی از سوی آمریکا، جایگاه خود را در نظم جدید تثبیت کند؛ هرچند تحقق این سناریو نیازمند تغییرات سیاسی گسترده در منطقه است.
سناریوی سوم: احساس انزوای استراتژیک اسرائیل
در صورت کاهش تعهدات امنیتی آمریکا، اسرائیل ممکن است به سمت اقدامات مستقلتر، از جمله فشارهای سیاسی، اطلاعاتی و سایبری حرکت کند؛ مسیری که میتواند پیامدهای دیپلماتیک سنگینی داشته باشد.
سناریوی چهارم: بیثباتی داخلی در ایران
برخی در اسرائیل احتمال میدهند توافق یا تحولات پس از آن بتواند به ناآرامی داخلی در ایران منجر شود. در چنین شرایطی، اسرائیل تلاش خواهد کرد از فرصتهای ناشی از خلأ قدرت احتمالی استفاده کند، هرچند این وضعیت میتواند به بیثباتی گستردهتر منطقهای نیز منجر شود.
سناریوی پنجم: توافق جامع یا شکست مذاکرات
در حالت شکست مذاکرات، بازگشت تنشهای مستقیم دور از انتظار نخواهد بود. در مقابل، توافق جامعتر میتواند اسرائیل را به سمت تقویت همکاریهای منطقهای و بازتعریف دکترین امنیتی خود سوق دهد.
سناریوی ششم: چندقطبی شدن خاورمیانه
در این سناریو، منطقه به سمت نظم چندقطبی حرکت میکند و اسرائیل ناچار خواهد بود میان دیپلماسی فعال، همکاری با متحدان منطقهای و حفظ قدرت نظامی خود توازن ایجاد کند.
در جمعبندی این تحلیل تأکید شده است که تجربههای تاریخی نشان میدهد توافقها بدون تعادل قدرت پایدار نمیمانند و هرگونه توافق میان ایران و آمریکا، در صورت نبود ضمانتهای کافی، میتواند یا به کاهش تنش منجر شود یا زمینهساز چرخهای جدید از ناامنی در منطقه باشد.
