رکوردشکنی صادرات نفت آمریکا؛ سود پنهان از بحران تنگه هرمز
در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی در خاورمیانه شدت گرفته، گزارشهای بینالمللی از یک تحول مهم در بازار جهانی نفت خبر میدهند؛ افزایشی بیسابقه در صادرات نفت خام آمریکا که به گفته منابع مختلف، از پیامدهای مستقیم ناامنی در تنگه هرمز بوده است.
به گزارش خبرگزاری عصر ایران، خبرگزاری رویترز اعلام کرده است که صادرات نفت خام ایالات متحده آمریکا در ماه مه (ماه گذشته) به رکورد ۵.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است. طبق این گزارش، افزایش تقاضای پالایشگاههای آسیایی و اروپایی پس از محدود شدن جریان نفت از مسیرهای خلیج فارس، عامل اصلی این جهش صادراتی بوده است.
در همین زمینه، شبکه الجزیره گزارش داده است که در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ و اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز، آمریکا از جایگاه یک بازیگر صرفاً تأثیرپذیر در بازار انرژی خارج شده و به یکی از تأمینکنندگان اصلی جایگزین نفت خلیج فارس تبدیل شده است. الجزیره این وضعیت را نشانهای از تغییر نقش آمریکا در بازار جهانی انرژی توصیف کرده است.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، صادرات نفت خام آمریکا در برخی مقاطع بحران حتی از ۶ میلیون بشکه در روز نیز فراتر رفته است؛ در حالی که رکورد قبلی این کشور در سال ۲۰۲۳ حدود ۵.۳ میلیون بشکه در روز بوده است.
در این میان، آسیا با واردات حدود ۲.۴۵ میلیون بشکه در روز، بزرگترین خریدار نفت آمریکا در ماه مه بوده و اروپا نیز با حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز در رتبه دوم قرار گرفته است. به گفته «مت اسمیت»، رئیس تحقیقات کالا در مؤسسه کپلر، کاهش عرضه از خاورمیانه موجب شده سهم آسیا از نفت آمریکا افزایش یابد.
روزنامه فایننشال تایمز نیز در گزارشی به نقل از ادوارد هایدن-پریوت، محقق گروه اونیکس کپیتال، نوشته است که در شرایط فعلی، نفت آمریکا به یکی از گزینههای اصلی جایگزینی برای خریداران آسیایی و اروپایی تبدیل شده است؛ بهویژه با توجه به محدودیتهای ناشی از بسته شدن تنگه هرمز. این گزارش یادآور میشود که پیش از بحران، حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز مایع از این مسیر عبور میکرد.
فایننشال تایمز همچنین گزارش داده است که رقابت میان خریداران اروپایی و آسیایی برای نفت آمریکا افزایش یافته و این موضوع به سختتر شدن بازار و رشد قیمتها منجر شده است. این روزنامه افزوده است که ایالات متحده علاوه بر نفت خام، حدود ۷.۵ میلیون بشکه در روز فرآوردههای نفتی نیز صادر میکند.
در بخش دیگری از گزارشها آمده است که در آسیا، کاهش دسترسی به نفت خلیج فارس موجب افزایش وابستگی به نفت آمریکا شده، هرچند هزینههای حملونقل و فاصله جغرافیایی بالاتر است. همچنین برخی کشورها مانند ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور و تایلند برای تأمین پایدار انرژی، به سمت واردات بیشتر از آمریکا حرکت کردهاند.
فایننشال تایمز در ادامه مینویسد که افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی و رشد هزینههای بیمه و حملونقل در خلیج فارس، عامل مهمی در تغییر مسیر تجارت انرژی بوده است. در همین راستا، گزارشهایی از افزایش ترافیک نفتکشها در کانال پاناما و نیز توسعه زیرساختهای صادراتی در کشورهای خلیج فارس مانند امارات متحده عربی منتشر شده است.
بهعنوان نمونه، شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) در حال توسعه خطوط لوله جدید و افزایش ظرفیت بندر فجیره است تا امکان صادرات نفت حتی در صورت اختلال در تنگه هرمز فراهم شود.
در مجموع، ناظران بازار انرژی معتقدند آنچه در حال وقوع است، صرفاً یک جهش مقطعی در صادرات آمریکا نیست، بلکه نشانهای از تغییر ساختاری در الگوی تجارت جهانی نفت است؛ تغییری که در آن امنیت عرضه به اندازه قیمت و هزینه حملونقل اهمیت پیدا کرده و رقابت میان تأمینکنندگان را وارد مرحله تازهای کرده است.
