هشدار محرمانه سیا به ترامپ؛ آیا توافق با ایران در آستانه شکست است؟
نکات مهم:
- رئیس سازمان سیا نسبت به نیت واقعی ایران در توافق تردید دارد
- اختلاف نظر جدی در تیم ترامپ درباره تفاهمنامه
- احتمال سود بیشتر ایران از توافق اولیه
- مذاکرات حساس ۶۰ روزه، تعیینکننده سرنوشت توافق
- شرط اصلی آمریکا: امتیازات هستهای قابل راستیآزمایی
به گزارش عصر ایران، همزمان با نزدیک شدن به مرحله اجرایی توافق اولیه میان ایران و ایالات متحده، نشانههایی از اختلاف و تردید در داخل دولت آمریکا آشکار شده است؛ تردیدهایی که میتواند مسیر دستیابی به توافق نهایی را با چالشهای جدی مواجه کند.
در همین راستا، «جان راتکلیف» رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)، در ارزیابیهای محرمانه خود به دونالد ترامپ هشدار داده که اطلاعات بهدستآمده از نهادهای اطلاعاتی نشان میدهد ایران ممکن است حاضر به ارائه امتیازات هستهای مورد نظر واشنگتن نباشد.
بر اساس گزارش وبگاه اکسیوس که به نقل از چند منبع آگاه منتشر شده، این نگرانیها صرفاً محدود به رئیس سیا نیست. مارکو روبیو وزیر امور خارجه و پیت هگست وزیر جنگ آمریکا نیز در جلسات داخلی نسبت به مفاد این تفاهمنامه و میزان پایبندی ایران به تعهدات احتمالی ابراز تردید کردهاند.
در مقابل، برخی دیگر از چهرههای نزدیک به ترامپ از جمله جیدی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر از این توافق حمایت میکنند و آن را فرصتی برای کاهش تنشها و دستیابی به یک چارچوب جدید در روابط تهران–واشنگتن میدانند.
اختلاف روایتها؛ چالش اصلی مذاکرات
یکی از مهمترین محورهای نگرانی در گزارش اکسیوس، به اختلاف میان مواضع اعلامی و واقعی ایران بازمیگردد. به گفته منابع آگاه، دادههای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد آنچه مقامات ایرانی در مذاکرات رسمی مطرح میکنند، لزوماً با بحثهای داخلی آنها همسو نیست.
یک منبع در اینباره گفته است:
«نشانههایی وجود دارد که نیت واقعی ایران با تعهداتی که در توافق مطرح میشود، فاصله دارد.»
این موضوع باعث شده برخی مقامات آمریکایی نسبت به امکان دستیابی به یک توافق پایدار بدبین شوند و خواستار شفافسازی بیشتر در مراحل بعدی مذاکرات باشند.
جزئیات توافق اولیه؛ امتیاز در برابر امتیاز
اگرچه متن کامل توافق اولیه ۱۴ مادهای هنوز منتشر نشده، اما اطلاعات منتشرشده نشان میدهد این تفاهمنامه بیشتر بهعنوان یک چارچوب موقت برای مدیریت بحران طراحی شده است.
بر اساس این چارچوب:
- مذاکراتی ۶۰ روزه میان دو طرف آغاز خواهد شد که با توافق قابل تمدید است
- ایران متعهد میشود سطح فعلی برنامه هستهای خود را حفظ کند
- ایالات متحده از اعمال تحریمهای جدید و افزایش حضور نظامی خودداری میکند
- دو طرف درباره سرنوشت اورانیوم غنیشده و آینده برنامه هستهای وارد گفتوگو میشوند
در عین حال، موضوعات کلیدی مانند سطح غنیسازی، ذخایر اورانیوم و نحوه نظارت بینالمللی به مذاکرات نهایی موکول شده است.
امتیازات اقتصادی؛ جذاب اما مشروط
یکی از بخشهای مهم این تفاهمنامه، به مزایای اقتصادی احتمالی برای ایران مربوط میشود. طبق گزارشها:
- آزادسازی بخشی از داراییهای مسدود شده ایران در دستور کار قرار دارد
- احتمال لغو تدریجی تحریمها در صورت پیشرفت مذاکرات وجود دارد
- طرحی برای ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری جهت بازسازی و توسعه اقتصادی ایران مطرح شده است
با این حال، مقامات آمریکایی تأکید دارند که تمامی این امتیازات بهصورت «مرحلهای و مشروط» اجرا خواهد شد؛ به این معنا که هرگونه اقدام اقتصادی در گرو اقدامات عملی و قابل راستیآزمایی ایران خواهد بود.
تنگه هرمز و ملاحظات ژئوپلیتیکی
در کنار مسائل هستهای، موضوع تنگه هرمز نیز یکی از محورهای مهم این تفاهمنامه است. بر اساس اطلاعات منتشرشده:
- ایران متعهد میشود عبور امن کشتیهای تجاری را به مدت ۶۰ روز تضمین کند
- آمریکا بهتدریج محاصره دریایی خود را لغو خواهد کرد
- گفتوگوهایی منطقهای با مشارکت کشورهای خلیج فارس برای مدیریت آینده تنگه انجام خواهد شد
این بند از توافق میتواند تأثیر مستقیمی بر بازار جهانی انرژی و امنیت منطقهای داشته باشد.
آینده توافق؛ آزمون سخت در پیش
با وجود پیشرفتهای اولیه، بسیاری از تحلیلگران معتقدند مسیر دستیابی به توافق نهایی همچنان پیچیده و پرریسک است. برخی مقامات آمریکایی هشدار دادهاند که طی ۲ تا ۳ هفته آینده مشخص خواهد شد که آیا ایران واقعاً آماده ارائه امتیازات کلیدی هست یا خیر.
در صورت عدم پیشرفت، این روند ممکن است متوقف شود؛ بدون آنکه ایران یا آمریکا دستاورد قابل توجهی کسب کنند.
جمعبندی
هشدار رئیس سیا را میتوان نشانهای از شکاف عمیق در ارزیابیها نسبت به توافق با ایران دانست. در حالی که این تفاهمنامه میتواند نقطه شروعی برای کاهش تنشها باشد، اما اختلافات بر سر مسائل کلیدی، بهویژه برنامه هستهای، همچنان پابرجاست.
سرنوشت این توافق اکنون به نتایج مذاکرات پیشرو گره خورده است؛ مذاکراتی که میتواند یا به یک توافق تاریخی منجر شود یا بار دیگر روابط تهران و واشنگتن را وارد دورهای از تنش و بیاعتمادی کند.
